کد خبر: ۱۰۴۸۳۹
۱۸:۴۰ - ۱۳۹۸/۸/۲۵

بنزین، تورم و مردم

دکتر محمد طبیبیان
«این هم مانند اقدام دولت قبلی که توزیع پول نقد را به همه آغاز کرد و زمینه‌ساز تورم تشدید شونده‌ای شد قابل توجیه و دفاع نیست. با کاهش درآمد نفت به دلیل تحریم‌ها دولت به‌جای استفاده از فرصت برای اصلاح اساسی ازجمله در بودجه و حذف بسیاری ردیف‌ها و دستگاه‌ها و کاهش مصارف منابع عمومی ازجمله جریان‌های مالی خارج از بودجه، به‌جای اصلاح اقتصادی گسترده، اما دولت دستش را عمیق‌تر در جیب مردمی که از شرایط اقتصادی تحت‌فشار و در رنج هستند فروبرده است. »
بنزین، تورم و مردم

این روزها موضوع تصمیم دولت در مورد افزایش قیمت بنزین خبرساز و موردبحث است و در برخی مناطق اعتراض‌های مردمی هم رخ‌داده است؛ اما این مشکل را باید از زوایای مختلف نگاه کرد؛

۱ چرا عدم تعادل بارزی بین قیمت بنزین و به‌طورکلی حامل‌های انرژی و شرایط اقتصادی بروز کرده که قیمت‌های موجود را غیرقابل نگهداری و تداوم کرده است؟ از چند سال قبل از انقلاب سیاست‌های دولت‌ها تورمی بوده و به‌صورت پایدار از این محل حدود و به‌صورت میانگین حجم نقدینگی بیست در صد در سال افزایش‌یافته و از این ممر دولت‌ها و مجلس‌ها و تصمیم‌گیری سیاسی در کل، وجود بیست در صد تورم را تضمین کرده‌اند (در سال‌هایی که درآمد نفت و تولید ملی رشد مثبت داشته کمتر و سال‌هایی که رشد منفی داشته بیشتر)؛ اما همچنان که تورم ظاهر می‌شده از پذیرش عواقب تصمیم‌های خود اجتناب می‌کرده‌اند و به‌صورت کلیشه چند تصمیم را پیگیر بوده‌اند؛ یکی تنبیه تولیدکننده و فروشنده از طریق تعزیرات، دیگری کنترل اداری قیمت برخی کالاها از طریق قیمت‌گذاری، کنترل نرخ ارز در حد پایین‌تر از قیمتی که شرایط صادرات غیرنفتی و نیازهای وارداتی طلب می‌کند... و گمراه کردن افکار عمومی پیرامون این واقعیت‌ها از طریق طرح مباحث و مطالب مخدوش در این زمینه. این اقدامات هم به تخریب زمینه تولید، ایجاد عدم اطمینان، مصرف ضایعه آمیز منابع، خروج ارز و سرمایه، ایجاد ساختار کج‌ومعوج و نامتعادل اقتصادی، رانت و فساد و عدم تحرک اقتصاد، فقر و توزیع ثروت ناعادلانه و در جهت تشدید منجر شده است. خلاصه «چشم بگشا به گلستان و ببین» آنچه از وضع اقتصاد می‌بینیم نتیجه تداوم این نوع شرایط بوده است. گاهی مجلس دولت را سرزنش می‌کند و قانون می‌نویسد که قیمت‌ها بالا نرود، شاید می‌دانند این قانون‌ها اثر مثبت ندارد و باید روزی که بودجه تصویب می‌کردند و دستورهای خلق پول به بانک مرکزی می‌دادند و افراد کم‌توان را برای مشاغل مهم تائید می‌کردند به فکر افزایش قیمت‌ها و این روز و روزگار می‌بودند... گاهی دولت‌ها دیگران را سرزنش می‌کرده‌اند و گاهی بخش‌های دیگر ابراز نگرانی و تعجب و سرزنش...و برادران شما همه باهم هستید انعکاس سرزنش بر روی دیگری کارساز نیست و برای دردهای مردم هم مرهمی نیست.

۲ آیا تداوم قیمت‌های پایین نگه‌داشته شده مقدور است؟ جواب هم منفی است. وقتی سوخت با کشتی، تانکر، باک اضافی، خیل موتورسوارهای مرزی، کول بر، برخی شامل صدها تُن برخی ده تا تُن برخی چند لیتر بنزین را از مرز خارج می‌کنند (برخی صاحبان یال و کوپال و برخی ضعفا) و از طرفی قیمت‌ها به نحوی است که تولید پالایشگاه‌ها به‌صرفه نیست و مردم هم به‌صورت ضایعه آمیز به مصرف ادامه می‌دهند (کجای دنیا دوروور زدن یک سرگرمی است؟) و یک گواه آن هوای آلوده شهرها است بنابراین می‌توان دریافت که این مجموعه شرایط قابل‌تداوم نبوده است.

۳ آیا توجیهی که دولت به کار می‌برد قابل دفاع است؟ یعنی بنزین را گران می‌کنیم که به عده‌ای پول نقد بیشتری بدهیم.

این هم مانند اقدام دولت قبلی که توزیع پول نقد را به همه آغاز کرد و زمینه‌ساز تورم تشدید شونده‌ای شد قابل توجیه و دفاع نیست. با کاهش درآمد نفت به دلیل تحریم‌ها دولت به‌جای استفاده از فرصت برای اصلاح اساسی ازجمله در بودجه و حذف بسیاری ردیف‌ها و دستگاه‌ها و کاهش مصارف منابع عمومی ازجمله جریان‌های مالی خارج از بودجه، به‌جای اصلاح اقتصادی گسترده، اما دولت دستش را عمیق‌تر در جیب مردمی که از شرایط اقتصادی تحت‌فشار و در رنج هستند فروبرده است. فشار مالیاتی را افزایش داده به فکر مالیات‌های جدید هستند، همچنین گفته می‌شود به‌صورت گزینشی افرادی که تصور می‌شود سرمایه‌ای دارند را فراخوانده و از آن‌ها در مورد نقل‌وانتقال حساب‌های بانکی از سال‌های قبل پرس‌وجو می‌کنند و اگر مدارک لازم را نگهداری نکرده باشند رقم‌های بالایی جریمه کرده و اخذ می‌کنند...افزایش قیمت بنزین هم که قرار است عاید وزارت نفت، پالایشگاه‌ها و حمل‌ونقل نشود و برای ترمیم، ظرفیت‌سازی و سرمایه‌گذاری صرف نشده بلکه به خزانه دولت ریخته شود تا چرخ آسیای ناکار آیی، تورم‌زایی و هزینه‌های غیرقابل‌توجیه به چرخیدن ادامه دهد، این شیوه نتیجه‌ای جز مشکل سیاسیون در کسب رضایت موقتی افرادی که به پول مفت عادت می‌کنند ندارد.

۴ آیا این سیاست می‌تواند تورمی باشد؟ این کار می‌توانست ضد تورمی هم باشد اگر همراه با یک برنامه اصلاحات مالی و پولی و اعمال محدودیت اکید بر رشد نقدینگی انجام‌شده و بخش فراوان ای از عواید صرف بازپرداخت بدهی دولت به بانک مرکزی و کاهش پایه پولی می‌شد. این شیوه در دستور کار نیست؛ اما در حال حاضر این سیاست به‌خودی‌خود تورمی هم نیست.

بلکه چنانکه گفته شد ناشی از فشار نای تورمی‌ای است که از سال‌ها قبل به اقتصاد کشور دمیده شده. به‌صورت تمثیل می‌توان گفت اقتصاد کشور مثل دیگ جوشانی است که هرچه با فشار دست سعی در نگه‌داشتن سرپوش آن کنند بخارآب داغ خواه‌ناخواه از اطراف بیرون می‌زند.



ارسال نظر
نام:
آدرس ایمیل:
متن: *
عدد روبرو را تایپ نمایید


آخرین اخبار
پربازديد‌ها
کلیه حقوق مادی و معنوی متعلق به شبکه اطلاع رسانی دنیای بانک می باشد.
طراحی سایت خبری و هاست توسط ایرسا هاستینگ