لايه‌برداري از حذف صفر‌ها

به گزارش دنیای بانک و بیمه، دولت حسن روحاني با ارسال لايحه‌اي به مجلس، عزم خود را جزم كرده تا دست‌كم تا پايان عمر دولت فعلي، 4صفر را از پول ملي ايران حذف و تومان را جايگزين ريال كند. اينكه هدف دولت چيست، پرسشي است كه از يك نظر مي‌توان پاسخ آن را در مقدمه لايحه پيشنهادي دولت جست‌وجو كرد، ازجمله احياي هويت از‌دست‌رفته ارزش پول ملي ايران در برابر ارزهاي خارجي و آسان‌تر كردن چرخه محاسبات در مبادلات روزمره و البته كم‌كردن از هزينه سنگين انتشار و امحاي اسكناس و ضرب سكه‌ها؛ اما لايه‌برداري از لايحه دولت نشان مي‌دهد‌ دست‌كم بين آنچه بانك مركزي درنظر دارد و آنچه كارشناسان و صاحب‌نظران بر آن تأكيد دارند، فاصله‌اي ايجاد شده تا آنجا كه برآيند انتقادها اين است كه دولت به جاي پرداختن به ريشه بيماري‌هاي اقتصاد در حال پاك‌كردن آثار و عوارض اين بيماري ازجمله نرخ تورم و بي‌ثباتي در اقتصاد است و به جاي اصل ماجرا، به فرع نظر دارد. از اين منظر پيشنهاد شده دولت حذف صفر‌ها و تغيير واحد پول ملي را به آينده موكول كند و به جاي آن به اولويت‌هاي ديگر ازجمله مهار نرخ تورم، بهبود وضعيت اشتغال و احياي رشد اقتصادي و ايجاد ثبات در اقتصاد بپردازد.

واقعيت روشن اين است كه اصلاحات بنيادين در اقتصاد ايران دست‌كم به يك چشم‌انداز فرادولتي 20ساله برخاسته از اراده واحد در نظام سياسي ايران محتاج است و محدود‌كردن اين اصلاحات به عمر دولت‌ها و حيات ادوار مجلس به نتيجه مطلوب نمي‌رسد و از اين منظر رساندن نرخ تورم به محدوده كمتر از 5درصد، استمرار رشد اقتصادي به ميزان 8درصد سالانه، حفظ سطح اشتغال و توليد و ارتقاي آن با درنظرگرفتن چالش‌هاي فعلي و تهديدهاي بيروني سخت‌تر از هميشه شده و در يك بازه زماني 2ساله باقي‌مانده از حيات دولت فعلي اين اهداف محقق نخواهد شد.

حالا پرسش اينجاست؛ اگر اكنون وقت حذف صفر‌ها نيست، پس زمان مطلوب كي فرا مي‌رسد و تا آن زمان زيان ناشي از سرانه بالاي مصرف اسكناس و سبقت قيمت تمام‌شده هر سكه رايج نسبت به ارزش ريالي آن را چگونه مي‌توان كاهش داد و وقتي شهروندان ايراني پيش از آنكه دولت به فكر حذف صفر‌ها باشد، خودشان صفر‌ها را در رفتار و گفتار مالي‌ و تجاري‌شان حذف و تومان را سال‌هاست كه جايگزين ريال كرده‌اند. اصرار بر حفظ چهره رنگ‌باخته ريال و سخت‌تر‌شدن شمارش صفر‌ها در محاسبات حسابداري و تجاري چه فايده‌اي دارد؟

انتظار مي‌رود درصورت رأي مجلس به لايحه دولت و جايگزيني تومان به جاي ريال و حذف 4صفر، سطح مطالبات اقتصادي از دولت به‌عنوان نماد حاكميت تغيير كند زيرا آن زمان حساسيت نسبت به بالارفتن نرخ تورم و بي‌ثباتي در اقتصاد ايران افزايش مي‌يابد و نگه‌داشتن تورم در محدوده تك‌رقمي، استمرار رشد پايدار اقتصادي و ديگر شاخص‌هاي كلان به يك مطالبه عمومي تبديل خواهد شد و از اين منظر كارآمدي، مقبوليت و حتي مشروعيت دولت‌ها در برابر تغييرات بي‌ثبات‌كننده اقتصاد در معرض رأي مردم قرار مي‌گيرد.

مي‌توان حذف صفر‌ها را به تأخير انداخت و به ريال از حيثيت افتاده تعصب ورزيد و به اميد اصلاحات بنيادين اقتصادي دل‌بست و در آينده بازهم دولت‌ها مي‌آيند و از ضرورت حذف صفر‌ها و تغيير پول ملي سخن خواهند گفت؛ اما اين تأخير در يك رفرم پولي بر هزينه‌ها خواهد افزود. از سوي ديگر، مي‌توان با نظر مردم تصميم گرفت و با آنها همراه شد و پذيرفت كه صفر‌ها حذف شده و ريال جاي خود را به تومان داده است و وقتي اين آمادگي ذهني در رفتار و گفتار شهروندان ايجاد شد‌، از فرصت بهره جست و صفر‌ها را حذف كرد. اين به‌معناي غفلت از اصلاحات ضروري و بنيادين در اقتصاد نيست؛ بلكه مي‌تواند دولت آينده را در مسير عقلانيت اقتصادي قرار دهد. صفر‌ها حذف شده‌اند و تومان نقل رايج مردم است؛ لايحه پيشنهادي دولت، نياز به نيت‌خواني ندارد، دولت به واقعيت پي‌برده است؛ هرچند تلخ اما بپذيريم مردم زودتر از دولت تصميم‌شان را گرفته‌اند. صفر‌ها را حذف كنيد و تعصب بر حيثيت از دست رفته ريال را كنار بگذاريم. با مردم همراه شويم./ همشهری